Πώς εξηγείται η διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης σχετικά με την κοινή καταγωγή των ανθρώπων;Από Dogma

Στην Παλαιά Διαθήκη η αναπαραγωγή του ανθρώπινου γένους, γίνεται από τον Αδάμ και την Εύα. Πώς, όμως, εξηγείται η διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης σχετικά με την κοινή καταγωγή των ανθρώπων; Είμαστε όλοι αδέλφια; Πώς δημιουργήθηκαν οι φυλές;

Η διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για την καταγωγή όλων των ανθρώπων από τον Αδάμ και την Εύα εξασφαλίζει το γεγονός, ότι «είμαστε  όλοι αδέλφια» -που σημαίνει ότι καλούμαστε να συμπεριφερόμαστε με αδελφική αγάπη μεταξύ μας. Ταυτόχρονα, υποδηλώνεται η ισότητα όλων των ανθρώπων.
Βέβαια η Παλαιά Διαθήκη δε μας δίνει λεπτομέρειες για τέτοια θέματα. Αυτό που θέλει να τονίσει είναι αφενός η αρχική ενότητα των ανθρώπων -που πρέπει να είναι και ο σκοπός μας, και αφετέρου, το ότι η διαίρεση της ανθρωπότητας προήλθε κυρίως από την αλαζονία του ανθρώπου και την απομάκρυνσή του από το Θεό.
Οι βιολόγοι που δέχονται το κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης λένε ότι το γενετικό υλικό των πρωτοπλάστων ήταν δυναμικό. Εμπεριείχε δηλαδή την ποικιλία την οποία βλέπουμε σήμερα στο ανθρώπινο είδος. Οι μεταγενέστερες γενιές, με τις επιμειξίες, παρουσιάζουν συρρίκνωση του αρχικά πλούσιου γενετικού υλικού, με αποτέλεσμα να διαμορφώνονται οι φυλετικές διαφορές. Οι διαφορές αυτές οφείλονται επίσης σε προσαρμογή στις κλιματολογικές συνθήκες (π.χ. η ηλιοφάνεια προκαλεί αύξηση μελανίνης, συνεπώς σκουρότερο δέρμα).
Η διάκριση των φυλών παρουσιάζεται να συμβαίνει σε τρία στάδια στην Παλαιά Διαθήκη. Στο πρώτο στάδιο ο Κάιν (με τη γυναίκα-αδελφή του) απομονώνεται από τα αδέλφια του (τους υπόλοιπους δηλαδή ανθρώπους της εποχής) μετά το φόνο του Άβελ. Έτσι δημιουργείται η γενιά του Κάιν (Γεν 4,16 και εξής) που διακρίνεται εντελώς από τη γενιές των άλλων παιδιών του Αδάμ.
Στο δεύτερο στάδιο, μετά τον κατακλυσμό, τα παιδιά του Νώε, ο Σήμ, ο Χαμ και ο Ιάφεθ δημιουργούν ουσιαστικά τρεις νέες φυλές: τους Ιαπετίτες (Καυκάσιοι και Ινδογερμανικοί λαοί), τους Χαμίτες (κατοίκησαν νότια της Παλαιστίνης, Αίγυπτο-Αφρική, Αραβία) και τους Σημίτες (κατοίκησαν ανατολικά, μεταξύ Μεσοποταμίας και Μεσόγειας Θάλασσας). Οι τρεις αυτές «φυλές» διαιρούνται μετά από το περιστατικό με τον πύργο της Βαβέλ, που αποτελεί και το τρίτο και καθοριστικό στάδιο διαίρεσης των ανθρώπων.
Εκείνο που έχει σημασία είναι να μην σκανδαλιζόμαστε, ούτε να «κολλάμε» σε σημεία που δεν έχουν την σημασία που θα θέλαμε εμείς να έχουν. Ο αδερφός του Κάιν για παράδειγμα ο Σηθ, γεννήθηκε 270 χρόνια μετά από το περιστατικό με τον Άβελ. Δεν μπορούμε με τα δεδομένα της σημερινής εποχής, ούτε καν να τα φανταστούμε τα γεγονότα του τότε, πόσο μάλλον να τα παραλληλίσουμε με το σήμερα.
Όπως λέει ο αείμνηστος καθ. π. Ρωμανίδης:
…η Αγία Γραφή είναι μία περιγραφή των αποκαλύψεων του Χριστού προ (Παλαιά Διαθήκη) και μετά την Ενσάρκωση (Καινή Διαθήκη)….η Αγία Γραφή καταθέτει γραπτώς την περιγραφή εμπειριών, οι οποίες όμως ουσιαστικά δεν μπορούν να περιγραφούν, διότι είναι στην κυριολεξία απερίγραπτες, αφού είναι υπεράνω της λογικής του ανθρώπου. Η Αγία Γραφή δεν έχει ως σκοπό να περιγράψη τον Θεό, διότι ο Θεός είναι απερίγραπτος. Η Αγία Γραφή έχει σκοπό να οδηγήσει τον άνθρωπο σε ένωση με τον Θεό. Γι’ αυτόν τον λόγο η γλώσσα της Αγίας Γραφής είναι συμβολική, όταν μιλάει για τον Θεό….
Πηγές: Ιωήλ Γιαννακόπουλου, Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους Ο΄, Νικ. Βασιλειάδη, Αρχαιολογία και Αγία Γραφή. Για θέματα που αφορούν τη συμφωνία της βιολογίας με την Π. Διαθήκη βλ. Duan Gish, Εξέλιξη; Τα απολιθώματα λένε όχι (Evolution:  The fossils say no!)

Η περιγραφή της δημιουργίας του Αδάμ όπως περιγράφεται στην Παλαιά Διαθήκη είναι πραγματική;Από Dogma

Η δημιουργία του Αδάμ ως προς το σώμα με τη σκηνή όπου ο Θεός παίρνει χώμα και φτιάχνει πηλό και μετά άνθρωπο, καθώς και η δημιουργία της Εύας από την πλευρά του Αδάμ, είναι αλληγορικές ή πραγματικές;

Γενικά η προσέγγιση των γεγονότων της Γένεσης, για τη δημιουργία του Αδάμ και της Εύας, πρέπει να γίνει με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς είναι πολύ εύκολο να εξαχθούν λάθος συμπεράσματα.
Η θέση των πατέρων της ορθόδοξης Εκκλησίας είναι ότι πρόκειται αφενός για πραγματικά γεγονότα που είναι δοσμένα με απλουστευμένη γλώσσα και ανθρωπομορφικές εικόνες, ώστε το μήνυμά τους να είναι κατανοητό στους ανθρώπους κάθε εποχής και κάθε αντιληπτικής ικανότητας.
Για να δούμε το θέμα μέσα από ένα σημερινό παράδειγμα, όταν ένα παιδί 4 -5 χρόνων μας ρωτά πως γεννιούνται τα παιδιά θα του πούμε ότι η μητέρα έχει στην κοιλιά της μια φωλίτσα που εκεί μεγαλώνει το μωράκι κλπ. Χρησιμοποιούμε όρους κατανοητούς για το παιδί όπως «φωλίτσα», ή «μωράκι» και φυσικά δεν του μιλάμε για μήτρες και έμβρυα ούτε του λέμε ιατρικές αλήθειες που αδυνατεί να τις παρακολουθήσει. Του λέμε την αλήθεια; Ασφαλώς ναι. Χρησιμοποιούμε ακριβείς όρους; Ασφαλώς όχι, γιατί σεβόμαστε την αντιληπτική του ικανότητα. Έτσι και η Γενεση είναι γραμμένη με ανθρωπομορφική γλώσσα, που αναγκαστικά είναι συμβολική, αλλά ταυτόχρονα εντελώς πραγματική. Π.χ. για την εικόνα που ο Θεός «παίρνει χώμα και φτιάχνει πηλό» προϋποθέτουμε χέρια στο Θεό. Όμως στό ίδιο βιβλίο της Π. Διαθήκης ο Θεός εξηγεί ότι δε μοιάζει με μας, δεν έχει πόδια ή χέρια. Άρα απλώς χρησιμοποιείται μια ανθρώπινη γλώσσα για να καταλάβουμε το εξής απλό: ο Θεός νοιάζεται ιδιαιτέρως για τον άνθρωπο, τον «αγγίζει», εμπλέκεται ο ίδιος στην κατασκευή του, σε αντίθεση με τα άλλα ζώα που δημιουργήθηκαν προηγουμένως δια του λόγου.
Επομένως, είναι μεν πραγματικές οι διηγήσεις, όχι όμως κυριολεκτικές.
Ο Μ. Βασίλειος έχει γράψει ολόκληρο έργο, την «Εξαήμερο», στο οποίο ασχολείται με την ερμηνεία της Γενεσης σχετικά με τη δημιουργία του κόσμου και εκεί καταγράφει πολύ σπουδαίες τοποθετήσεις.
Πηγή: Ορθόδοξες Απαντήσεις

Οι προτυπώσεις του Σταυρού στην Παλαιά Διαθήκη Από Dogma

Πολλά γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης  ερμηνεύονται μέσα στην παράδοση της Εκκλησίας, ως προφητικές προεικονίσεις κάποιων γεγονότων της Καινής Διαθήκης , και ονομάζονται τύποι ή προτυπώσεις εκείνων .

Οι πατέρες της Εκκλησίας , βλέπουν προτυπώσεις του Σταυρού του Χριστού μέσα σε πάρα πολλά γεγονότα της Π. Διαθήκης. Μάλιστα οι υμνογράφοι  και ιδιαίτερα ο Κοσμάς ο μελωδός ,που έχει γράψει τον κανόνα της εορτής της ύψωσης του τιμίου Σταυρού ,συσχετίζουν αυτά τα γεγονότα με  το Σταυρό .
Προτυπώσεις, λοιπόν, του Σταυρού φαίνονται στα παρακάτω γεγονότα  της Βίβλου.
Στη διάβαση της Ερυθράς θάλασσας από τους Εβραίους .  Ο Μωυσής χτύπησε με το ραβδί του  οριζόντια («επ ’ευθείας ») τη θάλασσα και αυτή άνοιξε στα δύο ώστε να τη διαβεί ο λαός του. Στη συνέχεια αφού πέρασε κι ο τελευταίος Εβραίος ,ξαναχτύπησε με το ραβδί του τη θάλασσα  κάθετα («επ’ εύρους») ,σχηματίζοντας έτσι το σημείο του Σταυρού , και τους μεν  διωκόμενους έσωσε, τους δε διώκτες τύραννους καταπόντισε .
Στην προσευχή του Μωυσή στην έρημο ,όταν ο λαός του κινδύνευε από την επίθεση των Αμαληκιτών . Τότε ο Μωυσής στάθηκε προσευχόμενος  κάπου που να τον βλέπουν όλοι με απλωμένα τα χέρια, σχηματίζοντας έτσι Σταυρό. Όσο είχε απλωμένα τα χέρια νικούσαν , όταν κουράστηκε και τα κατέβασε , χάνανε. Ώσπου ζήτησε να του κρατούν τεντωμένα τα χέρια  ο Ωρ και ο Ααρών μέχρι να αποκρούσουν οριστικά τον εχθρό .
Στο χάλκινο φίδι που ύψωσε πάνω στο ραβδί του ο Μωυσής. Όταν φίδια φαρμακερά δάγκωναν στην έρημο το λαό του, ύψωσε πάνω στο ραβδί του ένα χάλκινο φίδι που το βλέπανε οι Εβραίοι και δεν πάθαιναν τίποτα από τα δηλητηριώδη  δαγκώματα. Το φίδι με το ραβδί σχημάτιζαν σταυρό .Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η ερμηνεία που δίνει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος για το χάλκινο φίδι. Λέει λοιπόν , ότι το χάλκινο φίδι δεν ήταν τύπος αλλά αντίτυπος του Σταυρωθέντος Χριστού .Δηλαδή δεν εικόνιζε το Χριστό αλλά το διάβολο .Και  απαντώντας σε όσους θα αναρωτιούνται για το πώς ο διάβολος είναι δυνατόν να σώζει, λέει, πως σώζει όσους πιστεύουν πως «ο υπό του όφεως τυπούμενος» διάβολος νεκρώθηκε από το Χριστό .
Στο ραβδί του Ααρών που βλάστησε ,προκρίνοντας έτσι για τη θέση του ιερέα αυτόν και τη φυλή του Λευί  που αντιπροσώπευε .Από το ξερό ραβδί του Ααρών βγήκαν φύλλα και καρύδια. Όπως  η ξερή και στείρα «εκκλησία των εθνών » εξάνθησε  το ξύλο του Σταυρού κι εβλάστησε «καρπόν ζωής», δηλαδή τον «εν αυτώ κρεμασθέντα  Σωτήρα Χριστόν ».

Ο Τριαδικός Θεός στην Παλαιά Διαθήκη Εμφανίζεται ο Τριαδικός Θεός στην Παλαιά Διαθήκη; π. Ι. Ρωμανίδης

Πηγή: "Εμπειρική Δογματική τής Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας κατά τις προφορικές παραδόσεις τού π. Ι. Ρωμανίδη" Τόμος Β΄.  Τού σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου και αγ. Βλασίου Ιεροθέου.

Η ορολογία των Πατέρων και των Οικουμενικών Συνόδων της Εκκλησίας για τον Τριαδικό Θεό αποδίδεται με τους όρους πρόσωπο, υπόσταση, φύση, ουσία, ενέργεια και τρόπος υπάρξεως.

Επειδή οι όροι αυτοί στην εποχή των Πατέρων χρησιμοποιούνταν πρωταρχικά από τους φιλοσοφούντες Χριστιανούς, για να κατανοήσουν λογικά τον Τριαδικό Θεό, γι' αυτό οι Πατέρες της Εκκλησίας ενέταξαν αυτούς τους όρους στην ορολογία τους, αφού προηγουμένως καθόρισαν Ορθοδόξως το νόημά τους, σύμφωνα με την εμπειρία τους. Έτσι, με πολύ επιτυχημένη προσπάθεια, το πρόσωπο ταυτίσθηκε με την υπόσταση, η φύση με την ουσία και η ενέργεια ορίσθηκε ως η δραστική και ουσιώδης κίνηση της φύσεως. Ακόμη, καθόρισαν ότι ο τρόπος υπάρξεως των Προσώπων είναι το αγέννητο του Πατρός, το γεννητό του Υιού και το εκπορευτό του Αγίου Πνεύματος.

Το σημαντικό είναι ότι πλέον οι όροι αυτοί δεν είναι φιλοσοφικοί, αλλά, δι' αυτών, διατυπώνεται η προσωπική εμπειρία του Τριαδικού Θεού, την οποία αποκτούν οι Άγιοι με την μέθεξη της ακτίστου ενεργείας του Τριαδικού Θεού. Οι όροι χρησιμοποιούνται για την διατύπωση του δόγματος του Τριαδικού Θεού, αλλά η γνώση του Θεού είναι εμπειρική, όπως θα δούμε στην συνέχεια.

Η ενότητα Παλαιάς και Καινής ΔιαθήκηςΑπό Dogma

Η ενότητα αυτή των δύο Διαθηκών δηλώνεται σαφέστατα και από τον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία ενσωματώνει τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης στην ιερή Βίβλο της. Αναλυτικότερα, η κατάταξη των βιβλικών έργων στον κανόνα της Συναγωγής αποσκοπεί στον τονισμό της σημασίας του Νόμου.

Τα βιβλία, επομένως, που απαρτίζουν τη συλλογή Νόμος κατέχουν την πρώτη θέση σε αυτόν τον κανόνα. Αμέσως μετά ακολουθεί η ομάδα Προφήτες. Στο πρώτο βιβλίο της ομάδας αυτής, στο Ιησούς Ναυή, εμφανίζεται ο Θεός να δίνει από την πρώτη στιγμή στον διάδοχο του Μωυσή την ακόλουθη εντολή: «Να είσαι δυνατός και πολύ γενναίος, φροντίζοντας να ενεργείς σύμφωνα με όλον τον νόμο που σου παρέδωσε ο δούλος μου ο Μωυσής. Μην παρεκκλίνεις από αυτόν ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά, ώστε να ευημερείς οπουδήποτε πηγαίνεις. Δεν θα σταματήσεις να επαναλαμβάνεις όσα περιέχονται στο βιβλίου του νόμου αυτού και θα μελετάς σ’ αυτό μέρα και νύχτα, ώστε να φροντίζεις να ενεργείς σύμφωνα με όλα όσα είναι γραμμένα. Γιατί τότε μόνο θα πετύχεις στις επιλογές σου και τότε μόνο θα ευημερήσεις» (Ιησούς α΄ 7-8)[1]. Το τελευταίο βιβλίο της συλλογής, Μαλαχίας, τελειώνει με μια ανάλογη εντολή: «Να θυμάστε τον νόμο που παρέδωσα στον δούλο μου τον Μωυσή στο Χωρήβ, τα θεσπίσματα και τις διατάξεις για όλον τον Ισραήλ» (Μαλαχίας γ΄ 22)[2].
Ολόκληρη, λοιπόν, η δεύτερη συλλογή των βιβλικών έργων αρχίζει και τελειώνει με την υπενθύμιση της υποχρέωσης για πιστή τήρηση του Νόμου και το ίδιο επαναλαμβάνεται και στην τρίτη ομάδα. Τα Αγιόγραφα αρχίζουν με το βιβλίο Ψαλμοί, στον πρώτο από τους οποίους μακαρίζεται ο άνθρωπος ο οποίος «… στον νόμο του Κυρίου βρίσκει όσα επιθυμεί, και στον νόμο του μελετά μέρα και νύχτα» (Ψαλμοί α΄ 2)[3]. Κατά ανάλογο τρόπο, το τελευταίο βιβλίο της ομάδας, Χρονικά, αποτελεί μια ανακεφαλαίωση της ιστορίας του Ισραήλ με σκοπό να υπενθυμίσει στον λαό του Ιούδα που επιχειρεί να ανασυγκροτηθεί μετά τις περιπέτειες της βαβυλώνιας αιχμαλωσίας ότι η επιβίωσή του εξαρτάται από την πιστή τήρηση του Νόμου και την ακριβή τέλεση της λατρείας.
Αντίθετα, η κατάταξη των βιβλικών έργων στον κανόνα της Εκκλησίας αποσκοπεί στο να αποτελέσουν τα έργα αυτά ένα είδος εισαγωγής στην Καινή Διαθήκη. Ο Νόμος στη χριστιανική Παλαιά Διαθήκη δεν αποτελεί αυτοτελή ομάδα βιβλίων, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη ομάδα υπό τον τίτλο Ιστορικά Βιβλία. Στην ομάδα αυτήν κατατάσσονται κατά χρονολογική σειρά των γεγονότων που περιγράφουν όλα τα αφηγηματικού χαρακτήρα βιβλικά έργα, ώστε να προκύψει μια ενιαία αφήγηση που αρχίζει με τη δημιουργία του κόσμου και φτάνει μέχρι τους τελευταίους προχριστιανικούς αιώνες. Στόχος της αφήγησης αυτής είναι να καταδείξει το πώς με ευθύνη του ανθρώπου εισήλθε το κακό στον κόσμο με αποτέλεσμα να καταστεί αναγκαία η επέμβαση του Θεού στην ανθρώπινη Ιστορία, προκειμένου να προετοιμαστεί η ανθρωπότητα για να αποδεχτεί τη σωτηρία της που θα φέρει ο Ιησούς Χριστός.

Παλαιά Διαθήκη και Καινή Διαθήκη: Υπάρχει σχέση μεταξύ τους; Από Dogma

Ως αίρεση θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε την περιφρόνηση και την παραθεώρηση της Παλαιάς Διαθήκης υπό πολλών στον χώρο μας. Κατά την ορθόδοξη θεολογία μας, όχι μόνον της Καινής, αλλά και της Παλαιάς Διαθήκης το θέμα είναι ο Χριστός. Και τις δύο Διαθήκες τις ενώνει το Πρόσωπο του Μεσσία, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.

Η μεν Παλαιά Διαθήκη προφητεύει για την έλευση του Μεσσία και προετοιμάζει τον κόσμο για την υποδοχή του, η δε Καινή Διαθήκη μάς λέει για την εκπλήρωση των προφητειών της Παλαιάς Διαθήκης περί του Χριστού. Την στενή σχέση των δύο Διαθηκών, την σύνδεσή τους στο Πρόσωπο του Ιησού Χριστού, εκφράζουν οι ωραίοι αυτοί λόγοι του ιερού Χρυσοστόμου: «Προέλαβε την Καινήν η Παλαιά και ηρμήνευσε την Παλαιάν η Καινή. Και πολλάκις είπον, ότι δύο Διαθήκαι και δύο παιδίσκαι και δύο αδελφαί τον ένα Δεσπότην δορυφορούσι. Κύριος παρά προφήταις καταγγέλλεται, Χριστός εν Καινή κηρύσσεται. Ου καινά τα καινά, προέλαβε γαρ τα παλαιά. Ουκ εσβέσθη τα παλαιά, ηρμηνεύθη γαρ εν τη Καινή».Και ο ιερός Αυγουστίνος είπε αυτόν τον ωραίο, πάλι, λόγο: «Η Καινή Διαθήκη κρύβεται στην Παλαιά και η Παλαιά Διαθήκη ανοίγεται στην Καινή». Η Παλαιά Διαθήκη πρέπει να ερμηνεύεται χριστολογικά. Έτσι την ερμήνευσαν οι άγιοι Απόστολοι και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Πραγματικά η Παλαιά Διαθήκη χωρίς την χριστολογική της ερμηνεία έχει «κάλυμμα», είναι ακατανόητη (βλ. Β΄ Κορ. 3,12-16). Όλη την Παλαιά Διαθήκη την βλέπουμε σαν μιά προφητεία περί του Χριστού, προφητεία είτε με λόγια είτε με τύπους. Το θέμα της Παλαιάς Διαθήκης, λοιπόν, όπως και της Καινής, είναι ο Χριστός. Με την διαφορά ότι, ενώ στην Νέα Διαθήκη ο Υιός του Θεού είναι σαρκωμένος, στην Παλαιά Διαθήκη είναι άσαρκος.Πρέπει να διαβάζουμε την Παλαιά Διαθήκη για τον λόγο ότι η θεία αποκάλυψη που περιέχεται στην Αγία Γραφή δόθηκε προοδευτικά. Για να σπουδάσουμε, λοιπόν, την αποκάλυψη αυτή, θα πρέπει να αρχίσουμε από τα πρώτα μαθήματά της, που περιέχονται στην Παλαιά Διαθήκη και έπειτα να προχωρήσουμε στα υψηλά της μαθήματα, που περιέχονται στην Καινή Διαθήκη. Γιατί, διαφορετικά, θα μας είναι ακατανόητη η υψηλή διδασκαλία της Καινής και δεν θα μπορέσουμε να συλλάβουμε το σχέδιο που έγινε για την σωτηρία μας και που αρχίζει από την Παλαιά Διαθήκη (βλ. Εβρ. 1,1). Η Παλαιά Διαθήκη είναι η βάση της Καινής. Η Εκκλησία μας στηρίζεται στην διδασκαλία των Προφητών και των Αποστόλων, στην Παλαιά, δηλαδή, και στην Καινή Διαθήκη. Την Κυριακή της Ορθοδοξίας (Α΄ Κυριακή Νηστειών) διακηρύσσουμε: «Οι προφήται ως είδον, οι απόστολοι ως εδίδαξαν… ούτω φρονούμεν, ούτω λαλούμεν».Η Καινή Διαθήκη δεν κατήργησε την Παλαιά, αλλά την συμπλήρωσε. Ο Κύριός μας είπε: «Μη νομίσητε ότι ήλθον καταλύσαι τον νόμον ή τους προφήτας. Ουκ ήλθον καταλύσαι αλλά πληρώσαι» (Ματθ.5,17). Ο σκοπός του νόμου της Παλαιάς Διαθήκης είναι να κάνει τους αναγνώστες του να νοήσουν ότι είναι αμαρτωλοί με τις παραβάσεις των εντολών του. Και ένοχοι για τις παραβάσεις τους αυτές να κραυγάσει ο καθένας: Ελέησόν με τον αμαρτωλό. Και επειδή η σωτηρία, όπως η ίδια η Παλαιά Διαθήκη το λέει, θα ερχόταν από τον αναμενόμενο Μεσσία, τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού, υπόβαθα η προσευχή και του κόσμου της Παλαιάς Διαθήκης ήταν αυτή: Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με (έλα να με σώσεις) τον αμαρτωλό.
Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτου κ. Ιερεμίου Φούντα, Καθηγητού της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η Παλαιά Διαθήκη προφητεύει και προσανατολίζει προς τον Μεσσία Χριστό, το Πάθος Του και την Ανάστασή Του Μιχαήλ Χούλη, Θεολόγου

Η Παλαιά Διαθήκη προφητεύει και προσανατολίζει προς τον Μεσσία Χριστό, το Πάθος Του και την Ανάστασή Του

Μιχαήλ Χούλη, Θεολόγου

Η αποκάλυψη του Θεού στους ανθρώπους τελειούται στο πρόσωπο του Θεανθρώπου Ιησού, γεγονός για το οποίο μίλησε και ο απόστολος Παύλος (Γαλ. 4,4-5). Οι προφήτες της Π.Δ. επισημαίνουν και οραματίζονται μια μεσσιανική εποχή στην οποία ο άρχοντας της ειρήνης, ο Ιησούς Χριστός, θα οδηγήσει την ανθρωπότητα σε μια χρυσή εποχή δικαιοσύνης και αγάπης. Είναι η εποχή της Εκκλησίας. Μέσω της Εκκλησίας οι ενέργειες του Παρακλήτου-Πνεύματος, του τρίτου προσώπου τού ενός ως προς την ουσία Θεού, εισήλθαν στην πλάση και αφθαρτίζουν συνεχώς τη φύση, καθιστώντας όποιους το θελήσουν υιοθετημένα παιδιά του Θεού (Γαλ. 3,23-29). Στο εξής ο Θεός είναι πατέρας στοργικός και όχι απρόσωπη δύναμη ή λογική αναγκαιότητα στο σύμπαν.

Η Παλαιά Διαθήκη προσανατολίζει προς το Χριστό. Ο ίδιος ο Χριστός απέδιδε την εκπλήρωση των προφητειών στον εαυτόν του: «Αυτή είναι η αιώνια ζωή, κηρύττει, Το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό (τον Πατέρα) και τον Ιησού Χριστό τον οποίον έστειλες» (Ιω. 17,3). Στην Επί Του Όρους Ομιλία  διαβεβαιώνει ότι δεν ήλθε να καταλύσει αλλά να πραγματοποιήσει (να συμ-πληρώσει) το Νόμο και τους προφήτες (Ματθ. 5,17). «Εγώ και ο Πατέρας, κάνει γνωστό στους ακροατές του, είμαστε Ένα» (Ιω. 10,30). Και ο απόστολος Θωμάς, μετά την ανάστασή Του, βλέποντάς Tον αναφωνεί: «Είσαι ο Κύριός μου και ο Θεός μου» (Ιω. 20,28). Μετά την ανάστασή Του, επίσης, παρατηρεί καθ’ οδόν τους μαθητές Λουκά και Κλεόπα που δεν διέγνωσαν το πρόσωπό Του μέσα στις Γραφές (Λουκ. 24,25-27), και εξήγησε στους μαθητές Του πριν αναληφθεί την μαρτυρία της Π.Δ. για το πρόσωπο και τη θεότητά Του, καθώς και για την σταύρωση και ανάστασή Του. Τους είπε δε ότι η δύναμη του Θεού θα τους καταστήσει μάρτυρες όλων αυτών για τη σωτηρία του κόσμου (Λουκ. 24,44-49).

Η κυρίως αξία επομένως της Παλαιάς Διαθήκης και το μεγαλείο της βρίσκεται στις ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΣΣΙΑ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟ, που δεν είναι μια και δύο, αλλά πάμπολλες. Με τις οποίες αναδεικνύεται ο Χριστός ως το μόνο ιστορικό πρόσωπο, του οποίου προφητεύθηκε η έλευση αιώνες πριν γεννηθεί, σε αντίθεση με τους φανταστικούς ψευτο-θεανθρώπους του εθνικού κόσμου, που δεν υπήρξαν πραγματικά, αλλά επρόκειτο για προσωποποιήσεις των εποχών και λειτουργιών της φύσεως. Ο Χριστός, ο νέος Αδάμ, είναι το κλειδί ερμηνείας της Π.Δ. υπό το φως αποκλειστικά της Κ.Δ. Και όταν πραγματοποιήθηκαν όλες κατά γράμμα οι προφητείες, ο τρόπος γέννησής του, ο τόπος, η καταγωγή, τα πάθη του, ο σταυρός του, η ανάσταση και ανάληψή Του, τότε μόνο φάνηκε και η ουσιαστική αξία της Π.Δ. ως προπαίδειας στο μυστήριο του Ιησού. Διότι πριν τον Χριστό παρέμενε εσφραγισμένη και ακατανόητη συλλογή βιβλίων. Οι καταπληκτικές προφητείες της Βίβλου, που ειπώθηκαν 10, 8, 7 και 6 αιώνες π.Χ., είναι ένα πραγματικό διαχρονικό θαύμα, αψευδής μαρτυρία περί της θεότητος και Μεσσιακής ιδιότητος του Ιησού Χριστού μέχρι συντελείας των αιώνων. Ας θαυμάσουμε μερικές από αυτές τις προφητείες, που ολοκληρώνουν το μήνυμα της Βίβλου και την διαχρονική αξία της, προσανατολίζοντας προς το Χριστό, που έφερε στον κόσμο την αλήθεια για τον Τριαδικό Θεό και τη Χάρη Του, προς κάθαρση, φωτισμό και θέωση του ανθρώπου.

ΤΟ ΠΡΩΤΕΥΑΓΓΕΛΙΟ (Γεν. 3,15)

Μετά την πτώση των πρωτοπλάστων και πριν την ‘τιμωρία’ τους από τον Θεό (στην ουσία αυτοτιμωρία τους), είπε ο Κύριος ο Θεός στο φίδι: «Έχθρα θα βάλω ανάμεσα σ’ εσένα και στη γυναίκα κι ανάμεσα στο σπέρμα σου και στο σπέρμα της. ΕΚΕΙΝΟΣ θα σου συντρίψει το κεφάλι κι εσύ θα του πληγώσεις τη φτέρνα» (Γεν. 3,15).

Οι Ο΄ (Εβδομήκοντα) με τη λέξη ‘σπέρμα’ αποδίδουν την εβραϊκή λέξη ‘ζερά’, η οποία είναι συλλογική με γραμματική μορφή ενικού αριθμού. Ήδη η αρχαία Εκκλησία (π.χ. Ειρηναίου Λυώνος «Κατά Αιρέσεων» 3,22, PG 7,957 εξ.) είδε στην πρώτη αναφορά (‘στο σπέρμα σου’) το διάβολο. Και στη δεύτερη (‘στο σπέρμα της’ = στον απόγονό της) την προτύπωση της γέννησης του Χριστού από την Παρθένο Μαρία (βλ. ‘Η Αγία Γραφή’, Ελληνικής Βιβλικής Εταιρείας). Την ίδια έννοια αποδίδει και ο Παύλος στο χωρίο, όταν λέει: «Οι επαγγελίες δόθηκαν στον Αβραάμ και στον απόγονό του. Η Γραφή δεν λέει: ‘και στους απογόνους’, όπως θα έκανε αν εννοούσε πολλούς, αλλά μιλάει για έναν: ‘και στον απόγονό σου’. Αυτός ο απόγονος είναι ο Χριστός» (Γαλ. 3,16). Και πάλι λέγει: «Ο Θεός της ειρήνης ταχέως θέλει συντρίψει τον Σατανά υπό τους πόδας σας» (Ρωμ. 16,20). Η θεολογική σημασία του στίχου έγκειται στο γεγονός ότι, όπως δια μέσου της γυναίκας (Εύας) η πανουργία του διαβόλου έφερε την αμαρτία και τον θάνατο στον κόσμο, έτσι πάλι δια μέσου της γυναίκας (Παναγίας) η χάρις του Χριστού θ’ απαλλάξει την πεπτωκυία ανθρωπότητα από την αμαρτία και το θάνατο  (βλ. Στ. Καλαντζάκη, ‘Εν αρχή εποίησεν ο Θεός’, εκδ. Πουρναρά, Θεσσαλ.).

Είναι αλήθεια, ακόμη, ότι όλοι οι λαοί στη φιλολογική τους γραμματεία είχαν παραδόσεις περί ελεύσεως χρυσής εποχής κατά την οποία θα τερματιστεί η δύναμη του κακού και της αμαρτίας και θα λάμψει περίοδος μεσσιανικής εποχής, όπου μέγας βασιλέας και σπουδαίος ήρωας με θείες ιδιότητες θα φανεί για να οδηγήσει σε εποχή ειρήνης, καταλλαγής και ευτυχίας μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Τέτοιου είδους έμμεσες προφητείες ανευρίσκουμε στους Πέρσες, στους Ινδούς, στους Κινέζους, στους Αιγύπτιους, στους Έλληνες, στους Γερμανούς, στους Μεξικάνους και Περουβιανούς (βλ. Παν. Τρεμπέλα, ‘Απολογητικαί Μελέται Δ’, εκδ. Ο Σωτήρ, Αθ. 1973). «Ιδού, έρχονται μέρες, λέει ο Κύριος, που θα σηκώσω στον Δαυίδ Βλαστό Δίκαιο, και θα βασιλεύσει ως Βασιλιάς, και θα ευημερήσει και θα κάνει Κρίση και Δικαιοσύνη πάνω στη γη» (Ιερεμίας, 23,5)